Το νέο Μητρώο Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων δεν συνιστά απλή ψηφιοποίηση διαδικασιών, αλλά αναδιάταξη του τρόπου με τον οποίο το κράτος αποκτά και αξιοποιεί την περιουσιακή πληροφορία.
Η κατακερματισμένη αποτύπωση της ακίνητης περιουσίας αποτέλεσε επί δεκαετίες μία από τις πλέον επίμονες παθογένειες του ελληνικού φορολογικού συστήματος. Η ίδια επιφάνεια μπορούσε να καταγράφεται με αποκλίνουσες τιμές στο Ε9, στο Εθνικό Κτηματολόγιο και στην οικοδομική άδεια, χωρίς μηχανισμό αυτόματης αντιπαραβολής. Ο ΜΙΔΑΣ επιχειρεί να θεραπεύσει αυτή τη διάχυση της πληροφορίας, εισάγοντας για πρώτη φορά ενιαία περιουσιακή ταυτότητα.
Αρχιτεκτονικά, το σύστημα λειτουργεί ως υποσύστημα του myAADE που συγκροτεί ψηφιακό φάκελο ανά ακίνητο, ενοποιώντας δεδομένα από τα έντυπα Ε9, Ε1 και Ε2, το Εθνικό Κτηματολόγιο και τρίτους φορείς. Θεμέλιο της ενοποίησης είναι η αντιστοίχιση του ΑΤΑΚ (Αριθμός Ταυτότητας Ακινήτου) με τον ΚΑΕΚ, ώστε κάθε ακίνητο να ταυτοποιείται ταυτόχρονα στη φορολογική και στην κτηματολογική βάση.
Η μεταβολή δεν είναι μόνο τεχνική· είναι θεσμική. Ο φορολογούμενος καλείται πλέον όχι απλώς να δηλώσει την ιδιοκτησία, αλλά να προσδιορίσει τη χρήση κάθε ακινήτου — κύρια κατοικία, κενό, εκμίσθωση ή δωρεάν παραχώρηση. Η φορολογική διοίκηση μεταβαίνει έτσι από τη στατική καταγραφή στη δυναμική παρακολούθηση σε πραγματικό χρόνο.
Η αλληλουχία με το Ε9 και το πλαίσιο κυρώσεων
Κομβικής σημασίας είναι η λειτουργική εξάρτηση της δήλωσης χρήσης από την ορθότητα του Ε9: καμία δήλωση χρήσης δεν καθίσταται δυνατή εάν δεν προηγηθεί η ακριβής καταχώριση των στοιχείων στο Ε9. Η ρύθμιση αυτή, που θεσπίστηκε με προσθήκη της παρ. 6Α στο άρθρο 53 του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν. 5104/2024), αναδεικνύει εκκρεμότητες που παρέμεναν επί μακρόν αδρανείς. Το πλαίσιο κυρώσεων προβλέπει πρόστιμο 500 ευρώ για μη υποβολή δήλωσης μίσθωσης ή παραχώρησης εντός τριμήνου, 1.000 ευρώ για ανακριβή δήλωση που αξιοποιείται προς λήψη ενισχύσεων, και 100 ευρώ στην ηπιότερη περίπτωση. Επισημαίνεται ότι το πρόστιμο των 1.000 ευρώ βαρύνει τον μισθωτή ή παραχωρησιούχο, όχι τον ιδιοκτήτη — διάκριση ουσιώδης που συχνά παραβλέπεται.
Ανακατανομή φορολογικού βάρους και μεταβατικές προβλέψεις
Σε επίπεδο φορολογικής δικαιοσύνης, η σύνδεση με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτηρίου εισάγει σημαντική εξορθολόγηση. Από το 2027, ο ΕΝΦΙΑ θα προσδιορίζεται επί του πραγματικού εμβαδού: όπου αυτό αποδεικνύεται μικρότερο του δηλωθέντος προκύπτει μείωση της επιβάρυνσης, όπου μεγαλύτερο επέρχεται αύξηση, χωρίς όμως αναδρομική εφαρμογή για το 2026 και τα προγενέστερα έτη. Η αποσύνδεση της διόρθωσης από την τιμωρία του παρελθόντος ενισχύει την οικειοθελή συμμόρφωση.
Η εφαρμογή προβλέπεται κλιμακωτή, με πρώτη φάση τα αγροτικά ακίνητα και διασύνδεση με το ΟΣΔΕ, ώστε οι ενισχύσεις του Οκτωβρίου να διοχετευθούν μέσω του νέου συστήματος. Παράλληλα, από την 1η Οκτωβρίου 2026 καθίσταται υποχρεωτική η καταβολή μισθωμάτων μέσω τραπεζικού συστήματος, με πλήρη ιχνηλασιμότητα των συναλλαγών.
Συνολικά, ο ΜΙΔΑΣ αποτελεί υποδομή διαφάνειας: περιορίζει τη φοροδιαφυγή μέσω αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων και διαμορφώνει αξιόπιστη βάση για τον σχεδιασμό στεγαστικής και φορολογικής πολιτικής. Η επιτυχία του θα κριθεί στην ικανότητα του μηχανισμού να διαχειριστεί τις αναπόφευκτες αποκλίσεις χωρίς να μετακυλήσει το κόστος της συστημικής ατέλειας στον συνεπή πολίτη. Η έγκαιρη περιουσιακή τακτοποίηση παύει να είναι επιλογή και καθίσταται προϋπόθεση ασφαλούς συναλλαγής.
Γεώργιος Νικ. Φωτεινόπουλος CEO Acton FG · Λογιστής Α΄ Τάξεως